Idazle mexikar baten historioarekin egin dugu topo, hiriburuan jaioa eta Behe Kaliforniako penintsulara nahita erbesteratua, hainbestetan kontatzen dugunaren eredua. Euskal sustraiek gure herrikideen artean duten indarraz eta iraupenaz ari gara, batzuetan eta kasu honetan bezala, aurreko belaunaldietan munduko txoko guztietara emigratu zuten familietatik datozenak.

Luis de Basabe ingeniari eta idazle ezaguna zen, eta bere lanaren zati handi batean bere nagusien, Euskal Herriaren, lurrari buruzko istorioak eta erreferentziak biltzen zituen. Bere ilobak, Daniel Salinas Basave idazleak («v» letrarekin), bere arbasoen lurrarekiko grinak abizena aldatzera eta euskal formara aldatzera eraman zuela kontatzen digu.

Distantzian errotze hori are adierazgarriagoa da kontuan hartzen badugu familia Mexikon bizi dela, gutxienez XIX. mendearen hasieratik. Geni webgunean ikus daitekeen bezala, haren familia-lerroa ikus daiteke.

Gabriel Trujillok sinatutako eta “El Imparcial” egunkari mexikarrean argitaratutako artikulu batean aurkitu dugu haren aipamena. Autore horren datu gehiagoren bila, Daniel Salinas Basave ilobak bere blogean eskaintzen dion artikulua aurkitu dugu. Bi kasuetan, pertsonaiaren alderdi garrantzitsuetako bat, bi testuek ardatz dutena, idazlanaren kalitatearekin, “euskal arlokoa” delako sentimenduarekin eta horrekin lotutako gaiak etengabe agertzearekin batera da.

Beti esaten dugun bezala, eta inoiz ez gara aspertzen errepikatzeaz, etengabe miresten dugu Lurrak eta euskal kulturak beren seme-alabengan duen erakarpen-indarra. Baita beren jatorrizko aberritik urrun jaiotako euskaldunen aurreko belaunaldien artean distantzia luzeak dituzten haientzat ere.

 

El Imparcial – 2021/10/21 – Mexiko

Luis de Basabe: un vasco bajacaliforniano

Hacia la década de los años sesenta del siglo XX, Baja California ya cuenta con decenas de escritores de todas las tendencias. En su mayoría son recién llegados y buscaban conocerse entre ellos, saber qué estaban escribiendo unos y otros. Esta tendencia la captó bien Rubén Vizcaíno Valencia, quien para 1964 creó la Asociación de escritores de Baja California para que el gremio literario se unificara y así, como una sola fuerza, diera voz a las reivindicaciones de sus miembros y tuviera influencia en los círculos del poder estatal. La visión de Vizcaíno no se concretaba a Tijuana, la ciudad en que residía, sino que buscó a los escritores de Tecate, Mexicali y Ensenada para hacer causa común y lo logró.

(Jarraitu) (Itzulpen automatikoa)

Eterno retorno – 2012/7/28 – Mexiko

Un vasco exiliado en la Cenicienta

El árbol genealógico suele ser una planta de follaje abrupto, a veces laberíntico e impenetrable. Basta con tratar de explorar sus ramas para darnos cuenta de lo poco que sabemos sobre nuestros antepasados. Cuando uno se sumerge en exploraciones semejantes, suele encontrar sorpresas.

(Jarraitu) (Itzulpen automatikoa)

Goiburuko argazkia: Luis de Basaberen argazkia eta Ensenadaren bista, Mexiko