Duela bost urte, irakurtzen gaituzten pertsonekin partekatzeak modu berezian asetzen gaituen artikulu horietako bat idatzi genuen: Euskal erbestearen ekarpenak Mexikoko arkitekturari…edo frankismoak lapurtu zigun beste zerbait. Juan Ignacio del Cueto Ruiz-Funes arkitekto mexikarraren lan bat bildu eta komentatzen da artikulu batean, non Mexikon erbesteratuta bizi izan ziren hiru euskal arkitektoren ibilbidea jorratzen den. Tomás Bilbao (Bilbo, 1890-Mexiko, 1954), Juan de Madariaga (Bilbo, 1901-Bilbo, 1996) eta Arturo Sáenz de la Calzada (Araba, 1907-Mexiko, 2003). Imanol Ordorika (Lekeitio, 1931-Mexiko, 1988) arkitekto euskal-mexikarra eta Juan de la Encina arte kritikaria (Bilbo, 1881-Mexiko, 1963) gogoratzeaz gain.
1928-31. Tomas Bilbao. Areatza, 3.
Horietako bat, Tomas Bilbao, kontatzen diegun istorioaren protagonistetako bat da, bere biloba Tatiana Bilbaorena. Bere jaioterrian, Bilbon, arrasto sakona utzi zuen arkitektoa da. Bilboko Areatza-n dagoen Batasuna eta Fenix bezalako eraikin enblematikoetan barrena. “Etxe merkeen” talde ugariren bidez edo udal-arkitekto gisa.
Arkitekto ezaguna izateaz gain, jardun politiko nabarmena izan zuen euskal abertzale gisa, kartzelara eta erbestera eraman zuena. Eusko Abertzale Ekintza (EAE) alderdiaren sortzaileetako bat izan zen, Bilboko Udaleko zinegotzia eta Errepublikako ministroa, dimisioa eman zuen Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) alderdiko Manuel de Irujo ordezkatuz.
Gaur Tatiana Bilbao arkitekto mexikarrari buruz hitz egingo dugu, Mexikora iritsi zelako eta matxinatu frankistek garaitu ondoren erbesteratu behar izan zuten beste euskaldun askorekin batera. Bere biloba.
Arkitektoak une honetan Tatiana Bilbao Estudio: erakusketa dauka.
City of Rooms Pittsburgh-eko Carnegie Museum of Art-en. 2025eko ekainaren 15era arte izango da ikusgai. Beherago duzue erreferentzia. Bitxia bada ere, Pittsburgh izan zen 2002an Ipar Amerikako hiri horretako Carnegie Science Center-en, Bilborekin senidetuta, bisitatu ahal izan zen “Bilbo, hiri baten eraldaketa” erakusketa ibiltariaren jomugetako bat.
Cortés-eko Itsasoko Akuario Handia Mazatlán-en (Sinaloa) proiektuari buruzko informazioa ere partekatzen dugu. Aparteko eraikuntza da, eta, gainera, bat dator hiru oscar irabazi dituen The Brutalist filmari esker interes publiko handiko bihurtu den arkitektura-mugimenduarekin.
Egia esan, askotan aurkitu ditugu Tatiana Bilbaoren erreferentziak hainbat hedabidetan, eta ez mexikarrak bakarrik. Ez genuen argi harreman zuzena zegoenik bera eta Tomas Bilbaoren artean. Beraz, ikertzea erabaki dugu eta istorio interesgarri hau aurkitu dugu. Ezin da ukatu euskal erbesteak Mexikoko gizarteari egindako ekarpen garrantzitsua dela. Faxismotik ihes egin behar izan zutenei eskaini zieten elkartasunari eta babesari “konpentsazio” txiki bat.
Ezin dugu ahaztu, esker onez, Mexikoko Estatu Batuek ez zituztela Espainiako Estatuarekin harreman diplomatikoak berrabiarazi Franco diktadorea hil arte.
Aitite-amonen biloba duina izateaz harro gaude Tomas, bera eta euskaldun gisa hartu zuen konpromisoak ekarri zuen guztia gogoratuz.
Eliak modu automatikoan egindako itzulpena
Carnegie Museum of Art -2024 – USA
Tatiana Bilbao Estudio: City of Rooms
Where do we find rest? How do we share our meals? Can the spaces we inhabit daily help us better nurture one another? How might the design of a living room or a kitchen relate to—and empower—a broader sense of community?
(Sigue) (Traducción automática)
Obras por Expansion – 1/6/2023 – México
Tatiana Bilbao diseña el acuario de Mazatlán con ojos hacia el futuro
En Mazatlán, Sinaloa se encuentra un edificio que parece haber salido de una película de fantasía por simular nacer entre la vegetación tropical cercana a la playa. El monumento, que se impone por sus patrones de formas geométricas rectangulares, es nombrado Gran Acuario Mazatlán, Mar de Cortés.
(Sigue) (Traducción automática)
Tomás Bilbao. Obras
San Ginés Vizcaino, Ignacio M. (2023). Tomás Bilbao. Obras. Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad de Arquitectura. México.
CC BY-NC-SA 4.0
Last Updated on Ots 18, 2026 by About Basque Country
