Gure irakurleek behin baino gehiagotan aurkitu dute Basque Children of ’37 Associationi buruzko informazioa gure blogean. Britainia Handitik gure «gerrako euskal haurren» oroimena gordetzen eta zabaltzen saiatzen den pertsona-taldea.

Elkarte horretako kide batzuk Britainia Handiko gizarte zibilak faxismoaren basakeriatik babesteko hartu zituen txikien senitartekoak dira. Beste batzuk britainiarrak dira, eta, errefuxiatu haiekin zuzeneko harremanik izan gabe, beren historia eta haiek babestea lortu zuten heroi anonimo guztiena nagusitzen saiatu dira.

Neska eta mutil haiek iristea eragozten zuen beren gobernuari, britainiarrari, aurre egin zioten pertsona haien zuzeneko oinordeko moralak dira. Gernikako bonbardaketaren ondoren hautsi zen erresistentzia hori. Eskuineko eta ezkerreko pertsonek; katolikoek eta anglikanoek; aberatsek eta pobreek; herrialde hartan, harrera- eta babes-sare bat antolatu zuten gerraren biktimentzat. Euskadin ikusten zutena, haiek totalitarismoaren munstroaren esku izango zutenaren aurrerapena zela imajinatu ere egin gabe.

Errefuxiatu haietako baten, Herminio Martinezen heriotzaren berri eman du gaur, Twitter-eko bere kontuaren bidez. Bizitzaren martxa geldiezinak gure Historiako protagonista horien oroimenik gabe uzten gaitu.

Zorionez, Steve Bowles-en «The Guernica Children do remember» dokumentalaren antzeko lanak ditugu. Dokumental honetan, Francoren erruz errefuxiatu gisa igarotako urte gogorren memoria jaso eta gordetzen da. Herminio Martínezek garrantzi handia du dokumental horretan.

Ez gara nekatuko euskal belaunaldi haren eta faxismoaren kolpeak jasan zituzten guztien oroimena eta historia aldarrikatzeaz. Eta ez gara nekatuko, hainbat tokitan euskal errefuxiatuak hartu eta lagundu zituzten hainbeste lagunen elkartasuna eskertzeaz. Gaur egun, errefuxiatuak beste batzuk dira, eta, zalantzarik gabe, munduari itzuli behar diogu, urte haietan munduak eman zigun ona.

Vimeon dokumental honen gaztelaniazko bertsio bat aurki dezakegu, eta partekatu egiten dugu. Familiatik urrun zeuden neska eta mutil horiek bizi izandako zoigaitz guztia laburbiltzen duen argazki bat bezala.

LOS NIÑOS DE GUERNICA TIENEN MEMORIA (The children of Guernica do remember) from Roberto Menendez on Vimeo.

Niños vascos refugiados en Gran Bretaña desesperados ante la caida de Bilbao en manos de los insurrectos
Matxinatuen eskuetan Bilboren erorreragatik etsita dauden euskal ume errefuxiatuak