Euskaldunok izan dugun ondasunik preziatuenetako bat gure aberritik kanpo gure kulturaren eta nazio gisa dugun existentziaren babesle bihurtu ziren pertsonak izan dira. Horregatik, aurton, eta hamarkada honetan, pertsona guzti hauei eta George L.Steer kazetariaren irudian pertsonifikatuta, oroitzapen eta esker ona emanez hasi nahi dugu, gogoratuko duzuenez, Times-eko kazetariak faxismoaren aurka borrokatzen ziren euskaldunei buruzko egia jakinarazi zion munduari. Totalitario guztien aurkako demokraziaren borrokan lehen fronte bihurtu ziren euskaldunei buruzko egia.

Historian garrantzi handia duten pertsonak, hala nola John Adams presidentea; Newcastle bezalako komunitateak, Britainia Handian «gerrako euskal haurrak» hartzeko funtsezko zeregina izan zuen; Orson Welles bezalako zinema-zuzendariak; maitasunagatik euskaldun integral bihurtu ziren Pat Bieter pertsonak; euskal kulturaren eta beste kultura batzuen arteko zubiak sortzen dituztenak, baita munduko beste muturrean ere; euskaldunek beste erkidego batzuekin, hala nola Islandiarekin, sortu zituzten zubiak kontserbatu eta zabaltzen dituztenak, gure aberriarekiko maitasuna beren bihotzean gorde dutenak, hala nola Grissom aktorea; Wentworth Webster bezalako beste herrialde batzuetatik datozen euskal tradizioetako ikertzaileak… Eta gure aberrian eta honek Historiako gune bat bizirik matentzeko eskubidean sinetsi zuten milaka pertsona anonimo.

Artikulu asko idatzi ditugu gai honi buruz, eta hauekin, ziur gaude, bildu, katalogatu eta ezagutarazi beharko litzatezkeen «euskaldunen lagun»en munduaren artikuluen azalera baino ez dugula ukitu. Gure ezagutzatik eta aukeretatik kanpo dagoen zerbait, baina, zalantzarik gabe, gure gizartearentzat lehentasuna izan beharko lukeena. Neurri batean, horiei guztiei esker «gu gara», eta gai izan behar dugu guzti horiek gogoratzeko eta ohoratzeko.

Guk omenaldi hori, totalitarismoaren aurka borrokatu zuten euskaldunak zirena bezala ezagutuak izan zitezen guztia eman zuen kazetariaren irudian pertsonifikatu nahi dugu omenaldi hori eta ez propaganda totalitarioak adierazi nahi zituen bezala.

Lehenik eta behin, haren irudiak liluratu egiten gaituelako, eta, gainera, duela egun batzuk, abenduaren 25ean, Bigarren Mundu Gerran ardatzaren indarren aurka borrokatuz Birmanian hil zeneko 75. urteurrena ospatzen zelako.

Horren bidez, eskerrak eman nahi dizkiegu munduko leku guztietatik Euskal Herriko Kausaren defentsan beren harri-koskorra jarri zuten guztiei, modu publikoan edo anonimoan.

Eskerrik asko.

George L.Steer. Gernikako Bonbardaketa gertaera mundo osoan ezagutzera eman zuen kazetariaren kronika