Aspaldi, 2014. urtean, joan den mendeko 60ko hamarkadako film amateur bat jaso genuen, Bilbo, Abra eta Ondarroako irudiak erakusten zituena. Urtebete geroago, urte haietako Iparraldeko irudiak erakusten zizkigun beste film bat jaso genuen.

Gaur, XX. mendearen lehen herenean Donostian grabatutako bi film aurkeztuko ditugu. Gure blogean, 1921ean airetik egindako Donostiako argazki-bildumarekin bat egiten dute, eta Britain from above web orrian daude.

Lehenbizikoa, Amsterdamgo EYE Film Museum-en dagoena eta Guy Jones-en Youtube kontuan aurkitu duguna, Donostia 1913an erakusten digu.

Bigarrenak, 1920tik 1930era bitarteko euskal hiri hau erakusten digu, «20 zoriontsuak», bere kaleen irudiekin, hipodromoa, golfa eta Lasarteko zirkuitua, Alfontso xiii.aren Uliaren plater-tiroa… eta Juan Carlos Irizarren musikarekin. Filmazioaren lau zatiak TxuriUrdintxoren youtubeko kontuan daude.

Grabazio horien egilea, hasiera batean ezezaguna izan arren, JoxemariLCMren iruzkin batean biltzen denaren arabera, José María Martiarena Lascurain izan zitekeen, Donostiako familia oriunda, Zumaiara joan eta 1886ko otsailean jaio zen. 1900eko hasieratik Donostian bizi izan zen, eta 1916ko irailaren 26an ezkondu zen Lezon. Egoitza, Gipuzkoako Plazan finkatu zuen, Donostiko 2.engo 8. solairuan, eta 1931an Donostian hil zen. Ascensio Martiarena Lascurain artista-margolariaren anaia (Victoria Eugenia Antzokiko horma-irudia). Optikaria, argazkilaria eta merkataria izan zen, Donostiako Hernani kaleko 6an kokatua (Optika Martiarena). 1920ko eta 1930eko hamarkadako gertakari garrantzitsuei buruzko laburmetraiak eta erreportaiak egin zituen Gipuzkoan, eta argumentudun zenbait film ere bai. Haren artxiboak, zeharka, EiTBren dokumentu-funtsetara pasatu ziren 80ko hamarkadan.